|
|
|
|
نمى شود، ولى اگر عمداً روزه خود را باطل كند بعد عذرى مانند حيض، يا نفاس، يا بيمارى براى او پيدا شود، كفّاره بر او واجب نيست.
مسأله 411 ـ هرگاه زن روزه دار شوهر روزه دار خود را مجبور به جماع كند، فقط يك كفّاره بر او واجب است، و لازم نيست كفّاره شوهر را بدهد.
سؤال 412 ـ وظيفه خانمى كه سال اوّل تكليف روزه اش را خورده، چيست؟
جواب : كفّاره ندارد، خواه جاهل مقصّر بوده يا قاصر، ولى اگر عمداً و آگاهانه روزه نگرفته كفّاره دارد، و در تمام صورتهاى مسأله، قضا لازم است.
مسأله 413 ـ كسى كه به واسطه بيمارى، يا حيض، يا نفاس، روزه ماه رمضان را نگيرد، و پيش از پايان ماه رمضان از دنيا برود، لازم نيست روزه هايى را كه نگرفته براى او قضا نمايند.
مسأله 414 ـ روزه گرفتن بر زنان باردارى كه وضع حمل آنها نزديك است و روزه براى حمل آنها ضرر دارد واجب نيست، ولى بايد براى هر روز يك مُدّ (تقريباً 750 گرم) گندم يا جو يا مانند آن به فقير بدهند،(1) امّا اگر روزه براى خودش ضرر دارد روزه بر او واجب نيست و كفّاره هم ندارد، ولى بعداً قضا مى كند.
سؤال 415 ـ از مسأله 1453 رساله حضرتعالى (مسأله فوق) استفاده مى شود كه اگر روزه گرفتن براى حمل زنان باردار ضرر داشته باشد روزه بر اين دسته از خانمها واجب نيست و بعداً قضا نيز ندارد، و فقط بايد كفّاره مدّ طعام بدهند. آيا چنين برداشتى صحيح است؟
جواب : صحيح نيست; منظور اين است كه علاوه بر قضا، كفّاره مدّ طعام نيز دارد.
مسأله 416 ـ زنانى كه بچّه شير مى دهند، خواه مادر بچّه باشند يا دايه، اگر روزه گرفتن باعث كمى شير آنها و ناراحتى بچّه شود روزه بر آنها واجب نيست; ولى براى هر روز همان كفّاره (يك مُدّ طعام) واجب است، بعداً نيز بايد روزه را قضا كنند; امّا اگر روزه براى
1 . بهتر آن است كه بجاى گندم و جو، نان را انتخاب كند. و در اين صورت احتياط واجب آن است كه نان به اندازه اى باشد كه گندم خالص آن 750 گرم باشد.
خودشان ضرر داشته باشد، نه روزه واجب است و نه كفّاره، ولى بعداً بايد روزه هايى را كه نگرفته اند قضا نمايند.
مسأله 417 ـ اگر كسى پيدا شود كه بدون اُجرت، بچّه را شير دهد، يا شخصى پيدا شود كه اُجرت دايه را بى منّت بپردازد، در اين صورت روزه گرفتن واجب است.
سؤال 418 ـ زنى 63 ساله هستم كه شش بچّه به دنيا آورده ام، در دوران حاملگى و شير خوارگى بچّه هايم (حدود 12 سال) نتوانستم روزه بگيرم، پس از آن نيز تاكنون هر وقت خواستم روزه بگيرم دچار خونريزى معده شده، و با توصيه پزشكان روزه نگرفته ام، حال تكليف بنده چيست؟
جواب : در حال حاضر شما مكلّف به روزه نيستيد، و احتياط آن است كه اگر قدرت داريد براى هر روز به اندازه يك مدّ طعام به شخص مستحقّى بدهيد، همچنين نسبت به ايّام گذشته كه روزه نگرفته ايد و تا سال بعد هم توانائى بر روزه نداشته ايد.
سؤال 419 ـ دخترى كه به سنّ بلوغ رسيده، ولى به واسطه ضعف جسمانى توان روزه گرفتن در ماه مبارك رمضان ندارد، و بعد از ماه مبارك هم تا سال بعد نمى تواند قضا كند، حكمش چيست؟
جواب : بايد كفّاره مُدّ طعام بدهد; يعنى براى هر روز معادل 750 گرم گندم، يا مانند آن، به فقير بدهد و قضاى اين روزه ها بر او واجب نيست.
سؤال 420 ـ كفّاره مذكور در سؤال قبل بر عهده كيست؟ خود دختر، يا پدرش، يا شوهر آينده اش؟
جواب : كفّاره بر عهده خود اوست; هر گاه مالى داشته باشد.
مسأله 421 ـ روزه گرفتن زن (روزه مستحبّى) در صورتى كه حقّ شوهرش از بين برود بدون اجازه او جايز نيست، و اگر حقّ او از بين نرود نيز بنابر احتياط واجب بايد با اجازه شوهر باشد.
مسأله 422 ـ براى زنانى كه در بين روز از عادت ماهانه يا نفاس پاك مى شوند مستحبّ است اعمالى كه روزه را باطل مى كند ترك كنند، هر چند روزه بر آنها واجب نيست.
اعتكاف يك برنامه مهمّ خودسازى است كه انسان را در مدّت چند روز به كلّى از مظاهر مادّى دنيا جدا مى سازد، و در يك عالم روحانى و معنوى غرق مى كند، و او را به نگريستن مجدّد به برنامه هاى اخلاقى و خودسازى و توبه از گناه و محاسبه و مراقبه وا مى دارد، و در مجموع يك تولّد ثانوى محسوب مى شود. شايسته است مسلمانان از آن بهره گيرند، و اين سنّت اسلامى را زنده نگه دارند.
سؤال 423 ـ آيا اعتكاف اختصاص به مردان دارد، يا زنان نيز مى توانند معتكف شوند؟
جواب : فرقى بين زنان و مردان در استحباب اعتكاف نيست.
سؤال 424 ـ آيا در اعتكاف زن و فرزند، اجازه شوهر و ولىّ لازم است؟
جواب : زن بنابر احتياط واجب بايد از همسرش اجازه بگيرد; ولى فرزندان بالغ احتياج به اجازه ولىّ ندارند.
سؤال 425 ـ اگر مردى به همسرش اجازه اعتكاف بدهد، ولى در روز سوّم پشيمان شود، تكليف زن چيست؟ اگر كفّاره واجب شود بر عهده كيست؟
جواب : زن اعتكاف را تا آخر ادامه مى دهد.
سؤال 426 ـ در جواب سؤال 499 كتاب استفتائات جديد، جلد دوم، آمده است: «بوئيدن
عطريّات و بوهاى خوش، هر چند به قصد لذّت نباشد، براى معتكف حرام است». با توجّه به اين مسأله، و با توجّه به اين كه غالب موادّ آرايشى بانوان داراى بوى خوش است، آرايش نمودن زن معتكف چه حكمى دارد؟
جواب : اشكال دارد.
سؤال 427 ـ اگر زن معتكف را طلاق رجعى دهند، تكليفش چيست؟
جواب : اعتكافش باطل مى شود، و بايد براى ادامه عدّه به خانه شوهر برود; زيرا زن در مدّت عدّه طلاق رجعى، نبايد از خانه شوهر خارج شود.
خمس يكى از عبادات مالى است كه تحت شرائط ويژه بر افراد خاصّى واجب مى شود. خمس پشتوانه مطمئن و مناسبى براى بيت المال مسلمين مى باشد. خمس قسمتى از خلأ اقتصادى موجود در جامعه اسلامى را پر نموده، و بودجه مورد نياز فعاليّتهائى كه جنبه دينى دارد را تأمين مى كند.
سؤال 428 ـ آيا تعيين سال خمسى اختصاص به مردها دارد، كه به عنوان نان آور و مدير خانواده هستند، يا شامل زنان خانه دارى كه تحت سرپرستى مردها به سر مى برند و عايدات جزيى دارند نيز مى شود؟ در صورتى كه جواب مثبت است، آيا نحوه محاسبه خمس اموال آنان با مردان متفاوت است؟
جواب : هر كس درآمدى زايد بر مخارجش دارد بايد سال خمسى داشته باشد، و بعد از گذشتن سال اموال خود را تخميس كند، و تفاوتى بين زن و مرد از اين جهت نيست.
سؤال 429 ـ از آنجا كه اينجانبه معلّم هستم حساب سال جداگانه اى از شوهرم دارم، مى خواستم بدانم كه آيا به لوازم مصرفى، كه قسمتى از آن در پايان سال اضافه مى آيد، مانند لوازم آرايش خانمها، خمس تعلّق مى گيرد؟ بطور كلّى، آيا لوازم آرايش جزء مؤونه است، يا همه آن خمس دارد؟
جواب : اين لوازم در حدّ معقول جزء مؤونه است، و هر گاه چيزى از آن آخر سال اضافه بيايد خمس دارد، و اين در صورتى است كه باقيمانده واقعاً قيمت داشته باشد.
سؤال 430 ـ بعضى از خانم ها در هر ميهمانى يا عروسى يك نوع لباس مى پوشند، و براى بار دوم از آن استفاده نمى كنند، چرا كه مردم آن لباس را يك بار به تن آن ها ديده اند! اولا : آيا اين كار جايز است، و اسراف محسوب نمى شود؟ ثانياً: با توجه به اين كه چنين لباس هايى يك بار استفاده شده، آيا خمس دارد؟
جواب : به يقين اين كار نوعى اسراف است، و زنان با ايمان بايد از آن بپرهيزند، و چنين لباس هايى خمس دارد.
مسأله 431 ـ در ميان بسيارى از خانواده ها معمول است كه جهيزيّه دختران را تدريجاً تهيّه مى كنند، چنانچه سال بر آن بگذرد خمس آن واجب است; ولى در مناطقى كه اگر جهيزيّه را قبلا تهيّه نكنند عيب محسوب مى شود، يا اين كه تهيّه آن جز به صورت تدريجى مشكل است، خمس ندارد.
سؤال 432 ـ با توجّه به اين كه پدرم جهيزيّه مرا تدريجاً و از درآمد بين سالش تهيه كرده، چنانچه برخى از اقلام جهيزيّه فعلا مورد نياز نباشد، آيا پرداخت خمس آن بر من لازم است؟
جواب : هرگاه واقعاً مقدارى از آن زائد بر نياز بوده باشد خمس دارد، بنابر احتياط واجب .
سؤال 433 ـ دخترى شاغل و در سنّ ازدواج مى باشم، بر خلاف آنچه در بين مردم متداول است، من به تدريج جهيزيّه ام را تهيّه نمى كنم، بلكه پولى كه هر ماه بدست مى آورم را تبديل به طلا نموده و نگهدارى مى كنم، تا به هنگام نياز جهيزيّه را يكجا تهيّه كنم، تا هم نيازى به حفظ و نگهدارى نداشته باشد، و هم مُد روز باشد. آيا به اين پس اندازها خمس تعلّق مى گيرد؟
جواب : آرى به اينها خمس تعلّق مى گيرد، ولى چنانچه در زحمت باشند ما به اينگونه افراد اجازه مى دهيم خمس آن را بر ذمّه بگيرند و هنگام توانايى بپردازند.
سؤال 434 ـ شغلم آرايشگرى خانمهاست. در ضمن گاهى از اوقات براى همسايه ها لباس نيز مى دوزم، آيا به لوازم آرايشگرى و خيّاطى خمس تعلّق مى گيرد؟
جواب : به هر گونه ابزار كار خمس تعلّق مى گيرد، ولى اگر وسيله اى را براى زندگى شخصى بگيريد و گاهى از آن براى ديگران استفاده كنيد، خمس ندارد.
سؤال 435 ـ آيا به شيربها و مهريّه خانمها خمس تعلّق مى گيرد؟
جواب : خمس ندارد.
سؤال 436 ـ اگر خانمى داراى زينت آلات طلا باشد و برخى از آن نيز هديه باشد و سال بر آن بگذرد، آيا خمس دارد؟
جواب : چنانچه زينت آلات مزبور مورد نياز و جزء شؤون او بوده باشد خمس ندارد.
سؤال 437 ـ شخصى پارچه چادرى تهيّه نموده، ولى به خاطر مشغله كارى، يا علل ديگر، نتوانسته آن را براى دوختن به خيّاط بدهد، و اكنون سال خمسى او فرا رسيده است، آيا خمس اين چادر را بايد بپردازد؟
جواب : در صورتى كه نياز به آن داشته، هر چند اتّفاقاً آماده مصرف نشده، خمس ندارد.
سؤال 438 ـ شخصى لباس يا وسيله ديگرى براى جهيزيّه فرزندش مى خرد. پس از گذشت چند سال آن را از جهيزيّه برداشته، و به عنوان هديه به فرزند ديگرش مى دهد، يا در مصارف ضرورى تر هزينه مى كند. آيا پرداخت خمس آن واجب است؟
جواب : خمس ندارد.
سؤال 439 ـ مجبور شدم براى حلّ مشكلى از مشكلات زندگى، زينت آلاتم را بفروشم، ولى اكنون بيش از يك سال پول آن نزد من است، آيا اين پول مشمول خمس است؟
جواب : مشمول خمس نيست.
سؤال 440 ـ آيا حقوقى كه ازطرف بنياد شهيد به خانواده محترم شهداء پرداخت مى شود مشمول خمس است؟
جواب : بنابر احتياط لازم در سر سال، خمس باقى مانده آن را بدهند.
سؤال 441 ـ بيشتر خانمهاى شهر ما قاليباف هستند; ولى معمولا خريد لوازم فرش و نيز فروش فرش و تصرّف در پول حاصل از آن، به عهده شوهر است; با توجّه به اين كه بافتن اين فرشها چندين سال طول مى كشد، چگونه حساب مى شود؟ آيا خمس آن بر عهده شوهر است، يا خود زن بايد بپردازد؟
جواب : فرش هنگامى كه آماده فروختن شد جزء درآمد آن سال محسوب مى شود، و خمس آن بر عهده كسى است كه مالك آن فرش و درآمد آن است.
سؤال 442 ـ خانمى زمين موروثى پدرى اش را فروخته، و با پول آن خود و فرزندانش جهت عزيمت به حجّ، ثبت نام نموده اند. آيا در صورت گذشتن سال خمسى بر زمين يا پول آن، خمس به آن تعلّق مى گيرد؟
جواب : ارث مشمول خمس نيست; مگر اين كه قيمت زمين از زمانى كه مال الارث به او منتقل شده افزايش يافته باشد، كه به افزايش آن خمس تعلّق مى گيرد، ولى اگر قبل از گذشتن سال، آن را براى نام نويسى هزينه كرده، در اين صورت چيزى بر او نيست.
سؤال 443 ـ متأسّفانه شوهرم اهل پرداخت وجوهات شرعيّه نيست، تكليف من و فرزندانم چيست؟
جواب : به شما و امثال شما اجازه مى دهيم كه در صورت نياز در اموال او به مقدار نيازتان تصرّف كنيد، و خمس آن را به ذمّه بگيريد، و اگر بعداً توانايى پيدا كرديد بپردازيد، و اگر توانايى پيدا نكرديد بخشوده خواهد شد.
سؤال 444 ـ چنانچه پدرى كه ـ نعوذ باللّه ـ ثروتش از راه حرام بدست آمده، جهيزيّه اى براى دخترش تهيّه كند، يا هديه اى به او بدهد، آيا دختر مى تواند از آن استفاده كند؟ راه پاك كردن آن چيست؟
جواب : اگر يقين ندارد كه از مال حرام است، براى او اشكالى ندارد. و اگر يقين دارد، چنانچه مقدار حرام و صاحبانش شناخته شده نيستند، واجب است خمس آن را بپردازد، و بقيّه پاك مى شود.
سؤال 445 ـ آيا سيادت از طريق مادر به فرزندان او منتقل مى شود؟
جواب : بعضى از احكام سيادت، از جمله گرفتن خمس، منتقل نمى شود. و سبب آن در كتب فقهيّه نوشته شده است. ولى اين گونه افراد به خاطر انتسابشان به پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله)داراى احترام هستند.
سؤال 446 ـ آيا مى توان به زن سيّده اى كه شوهرش سيّد نيست، ولى نيازمند است، از سهم سادات كمك نمود، تا خرج شوهر و فرزندانش كند؟
جواب : اشكالى ندارد.
سؤال 447 ـ چرا وقتى پدر خانواده سيّد است به فرزندانش سيّد مى گويند، ولى اگر مادر سيّد باشد به آنها سيّد نمى گويند؟
جواب : معمولا نسب انسان در عرف از طريق پدر منشعب مى شود، به همين جهت هميشه فاميل كودكان مطابق فاميل پدر ثبت مى شود، و در اسلام نسب خانواده از طريق پدر است; هر چند سيادت مادر نيز سبب احترام فرزند است.
زكات نيز از عبادات مالى اسلام است، و با شرائط خاصّى واجب مى شود. در اهميّت زكات همين بس كه خداوند متعال در نزديك به سى آيه قرآن، پس از دستور به نماز، سفارش به زكات مى كند، گوئى رابطه اى عميق بين نماز و زكات است، به گونه اى كه نماز بى زكات، نماز مقبولى نخواهد بود.(1)
روايات فراوانى نيز در مورد زكات وجود دارد، از جمله در روايتى مى خوانيم كه: «مانع زكات و شخصى كه زكات بر او واجب شده و نمى پردازد مسلمان از دنيا نمى رود!».(2)
سؤال 448 ـ من به تازگى ازدواج كرده ام، مجموع طلاهايى كه همسرم و بستگانش، و نيز بستگان و آشنايان خودم به من هديه كرده اند بيش از 15 مثقال معمولى (نصاب اوّل طلا) مى باشد، و اكنون بيش از يك سال است كه از آنها استفاده مى كنم، آيا به اين طلاها زكات تعلّق مى گيرد؟ زكات آن چقدر است؟
جواب : زكات تنها به طلاهايى تعلّق مى گيرد كه به صورت سكّه رايج معامله باشد.
سؤال 449 ـ خواهر شوهرم مقدارى از طلاجات خود را جهت استفاده در يك جشن به
1 . وسائل الشيعه، جلد 6، صفحه 3، حديث 1.
2 . وسائل الشيعه، جلد 6، صفحه 18، حديث 3 و 5.
رسم امانت به من داد، و سپس بطور ناگهانى و بخاطر معالجه به خارج از كشور سفر كرد، و اكنون بيش از يك سال است كه اين طلاها نزد من مى باشد و از آن استفاده مى كنم، شخصى مى گفت: «اگر كسى طلا قرض كند و يك سال نزد او بماند، بايد زكات آن را بدهد». آيا اين مطلب صحيح است، و زكات بر من واجب مى باشد؟
جواب : همانگونه كه در مسأله بالا گفته شد اين گونه طلاها زكات ندارد.
سؤال 450 ـ زن بيوه اى هستم كه براى حفظ ارزش اندك ذخيره اى كه دارم بيش از يك سال است كه آن را تبديل به سى عدد سكّه بهار آزادى كرده ام. آيا به اين سكّه ها زكات تعلّق مى گيرد؟
جواب : چون اين سكّه ها بصورت پول رايج معامله در بازار به كار نمى رود، زكات ندارد.
مسأله 451 ـ هر گاه شوهر مخارج همسرش را نمى پردازد، ولى زن مى تواند از طريق حاكم شرع يا غير او حقّ خود را بگيرد، چنين زنى نمى تواند از زكات استفاده كند.
مسأله 452 ـ زن مى تواند به شوهر فقير خود زكات دهد، هر چند شوهر زكات را بگيرد و صرف مخارج آن زن و اولادش كند.
سؤال 453 ـ از آنجا كه شوهرم مفقود الاثر گرديده، جهت طلاق به دادگاه مراجعه كردم، قرار شد چهار سال جستجو نموده، سپس حكم طلاق را صادر كنند. در اين مدّت از جهت نفقه واقعاً در مضيقه هستم، آيا مى توانم از زكات استفاده كنم؟
جواب : آرى، در چنين شرايطى استفاده كردن از زكات مانعى ندارد.
سؤال 454 ـ شوهرم وضع مالى مناسبى ندارد و مخارج خانواده اش را به سختى تأمين مى كند، با توجّه به اين كه من سيّده هستم، آيا او كه سيّد نيست مى تواند زكات بگيرد و صرف مخارج ما نمايد؟
جواب : اشكالى ندارد.
مسأله 455 ـ اگر انسان نانخور كسى باشد، ولى قبل از غروب عيد فطر نانخور ديگرى شود، زكات فطره او بر عهده شخص دوم است; مثل اين كه دختر پيش از غروب به خانه شوهر رود كه شوهرش بايد فطره او را بدهد.
سؤال 456 ـ شوهرم چندى پيش دار فانى را وداع گفت. من و فرزندانم با حقوقى كه از سوى بيمه پرداخت مى شود، امرار معاش مى كنيم، چنانچه شب عيد فطر را ميهمان پدرم باشيم، زكات فطره ما بر عهده چه كسى خواهد بود؟
جواب : بر عهده خود شماست; زيرا ميهمانى يك شبه تأثيرى در امر زكات ندارد.
سؤال 457 ـ شوهرم مقلّد حضرتعالى است كه زكات فطره ميهمان يك شبه را بر عهده صاحب خانه نمى دانيد، ولى خودم مقلّد كسى هستم كه فطره ميهمانى يك شبه را بر عهده صاحب خانه مى داند. با توجّه به اين كه ما، در شب عيد فطر ميهمان كسى بوديم و شوهرم طبق فتواى مرجع تقليدش زكات فطره ما را نپرداخت، وظيفه ما چيست؟
جواب : شما اگر توانايى داريد، زكات فطره خود را بنا بر احتياط بپردازيد.
سؤال 458 ـ اگر مرد خانواده اى كه سيّد بوده فوت كرده باشد، و اكنون خانمش كه غير سيّده است سرپرست خانواده باشد. آيا مى تواند فطريّه غير سادات را بگيرد، و صرف فرزندان نيازمندش كه از سادات هستند، نمايد؟
جواب : مى تواند خودش آن را تملّك كند، و بعد براى آنها صرف نمايد.
مسأله 459 ـ زنى كه شوهرش مخارج او را نمى دهد و نانخور ديگرى است فطره اش بر عهده كسى است كه نانخور او مى باشد، و اگر زن غنى است و از مال خود خرج مى كند بايد شخصاً فطره را بدهد.
حج يكى از اركان مهمّ اسلام، و از بزرگترين فرائض دينى است. حج در تمام طول عمر انسان، طبق شرائط خاصّى، يكبار بر انسان واجب مى شود كه با انجام آن تولّدى دوباره مى يابد، و «مانند روزى كه از مادر متولّد شده، از گناهان پاك مى شود».(1) به بخشى از احكام حج توجّه فرمائيد:
سؤال 460 ـ زنى مهريّه زيادى، كه به حدّ استطاعت حج مى رسد، از شوهرش طلبكار است، آيا به صرف طلبكارى مستطيع شده، و حج بر ذمّه او مستقر مى شود؟ هر گاه قبل از گرفتن مهريّه از دنيا برود، آيا لازم است شخصى را به نيابت از او به حج بفرستند؟
جواب : هر گاه گرفتن مهريّه از شوهر براى او عيب نباشد، و مشكلى در زندگى او و شوهرش ايجاد نكند، مستطيع است و بايد به حج برود. و اگر نرفت، بايد ورثه او از مالش بردارند و حجّ او را اداء كنند.
سؤال 461 ـ مهريّه خانمى چند برابر استطاعت او بوده است، آيا بعد از فوت او بر ورثه اش واجب است كه قبل از تقسيم اموال او مخارج حج را كسر كنند؟
جواب : چنانچه زن در زمان حياتش، طبق عرف و عادت مى توانسته مهريّه را از
1 . به بحارالانوار، جلد 96، صفحه 26، 315، 316 و 341 مراجعه فرمائيد.
شوهر بگيرد، مستطيع بوده و بايد از تركه او برداشته شود. و چنانچه نمى توانسته مستطيع نبوده است.
سؤال 462 ـ در بعضى از شهرها رسم شده كه «انجام حج» به عنوان بخشى از مهريّه زن در عقد نامه ذكر مى شود، آيا به صرف اجراى عقد با چنين مهريّه اى، حج بر زن واجب مى شود، يا حكم ديگرى دارد؟
جواب : در صورتى كه مشروط به شرط خاصّى نباشد، و مطالبه كردن زن مشكلى براى او ايجاد نكند، مستطيعه است و بايد مطالبه كند و به حج برود.
سؤال 463 ـ زن جوانى از طريق شوهر، دوستان و اقوام، در جشن عروسى داراى مقدارى طلا شده كه با پول آن مى تواند به حج مشرّف شود. آيا اين عروس خانم مستطيع است؟ يا چون زمان زينت و آرايش او مى باشد، طلاى مذكور جزء مؤونه زندگى او است؟
جواب : اگر آن مقدارى كه دارد جزء شؤون او در مورد زينت است، مستطيع نيست.
سؤال 464 ـ دخترى هستم كه چندى پيش پدرم را از دست دادم، مقدارى ارث به من رسيد كه كفاف يكى از دو مراسم ازدواج و حج را مى نمايد، ولى براى هر دو كافى نيست، آيا با اين شرايط مستطيع هستم؟
جواب : در صورتى كه نياز به ازدواج داريد و علاوه بر مخارج ازدواج، پول ديگرى براى حج نداريد مستطيع نيستيد، و حج بر شما واجب نيست.
مسأله 465 ـ هر گاه زنى مالى دارد كه مى تواند با آن به حج برود، ولى بعد از بازگشت، نه شوهر قادر بر تأمين زندگى اوست و نه خودش، حج بر او واجب نمى شود.
سؤال 466 ـ زنى نياز به همراه دارد و همراه هم مزد مى گيرد و او توانايى پرداخت مزد ندارد، آيا چنين زنى مستطيع است؟
جواب : مستطيع نيست.
سؤال 467 ـ خانمى به لحاظ مالى و بدنى و ساير شرايط مستطيع است، ولى طفل شير خوارى دارد كه با غير او آرام نمى گيرد ; و نمى تواند او را همراه خود ببرد، آيا او مستطيع است؟
جواب : چنانچه جدا شدن از طفل موجب خطر جانى يا بيمارى شديد او، يا سبب عُسر و حرج براى ديگران شود، مستطيع نيست.
سؤال 468 ـ شوهرم تمام مخارج حجّ مرا بر عهده گرفته است، ولى متأسّفانه اهل خمس نيست، و من نيز از خود مالى ندارم كه خمس بپردازم، تكليف من در ارتباط با هزينه رفت و برگشت، ارز، لباس احرامى و قربانى چيست؟
جواب : خمس اينها بر عهده شماست، و اگر توانايى نداريد مستطيع نيستيد.
سؤال 469 ـ اگر خانمى قبل از ازدواج نذر كرده باشد كه حجّى بجا آورد، و بعد از آن ازدواج كند، آيا در اين صورت نيز اجازه شوهر لازم است؟
جواب : اجازه شوهر لازم است، و شوهر حقّ ممانعت دارد.
سؤال 470 ـ سازمان حجّ و زيارت از زنان مستطيعه اجازه رسمى شوهرانشان را مى خواهد، و شوهر بعضى از خانمها اجازه نمى دهند، تكليف زن چيست؟
جواب : بعيد است آنها در حجّ واجب اجازه شوهر را بخواهند، زيرا شرعاً اجازه شوهر شرط نيست.
سؤال 471 ـ اگر زوج، زوجه عقد بسته خود را از رفتن به عمره منع كند، با توجّه به اين كه زوجه هنوز در خانه پدرش بسر مى برد، و نفقه خور همسرش نمى باشد، اگر در اين حال عازم سفر عمره گردد، آيا سفر زوجه معصيت است؟ آيا احرام او صحيح مى باشد؟ بطور كلّى وظيفه زوجه چيست؟
جواب : احتياط واجب آن است كه رضايت شوهر را جلب كند، ولى حج و عمره او درهر حال صحيح است، امّا احتياط آن است كه نمازهاى خود را جمع بخواند. و اگر سفر اوّل او باشد، خواه براى حج و يا عمره، اجازه شوهر شرط نيست.
سؤال 472 ـ دخترى هستم كه مادرم قبل از بلوغ مرا به حج برده، و تمام اعمال نيابت بردار را از طرف من انجام داده، و اعمالى را كه خود مى توانستم انجام دهم، مرا وادار به انجام آن نموده است، آيا هم اكنون كه استطاعت مالى دارم، دوباره حج بر من واجب است؟ در صورت عدم وجوب مى توانم ازدواج كنم؟
جواب : هرگاه تمام اعمال را مطابق وظيفه انجام داده ايد، از احرام خارج شده و مى توانيد ازدواج كنيد. و چنانچه استطاعت مالى و ساير شرايط را داريد مستطيع هستيد، و حَجّة الاسلام بر شما واجب است.
سؤال 473 ـ با توجّه به اين كه دولت (به خاطر خطرات احتمالى) از رفتن زنان حامله به حج جلوگيرى مى كند، آيا از نظر شرعى آنان مستطيعه هستند؟
جواب : چنين زنانى مستطيع نيستند.(1)
1 با توجّه به اين كه مسائل حج مورد ابتلاى همه بانوان محترمه نيست، و از سوى ديگر كتاب مستقلّى بنام «حجّ بانوان» مطابق با فتاواى حضرت آيت اللّه العظمى مكارم شيرازى «مدّظلّه» منتشر شده است، از ذكر بقيّه مسائل اختصاصى حجّ بانوان صرفنظر مى كنيم; علاقمندان به كتاب مذكور مراجعه كنند.
بى شك هيچ شالوده اى مقدّس تر از شالوده بناى رفيع ازدواج نيست، زيرا در سايه اين بناى مقدّس، زن و شوهر به آرامش مى رسند، و نيازهاى طبيعى خود را بر طرف مى سازند، و علاوه بر ساختن آينده خود در دنيا، براى جهان آخرت خود نيز بهتر گام بر مى دارند، و بدينسان امنيّت و آرامش جهان آخرت را نيز در اين جهان و با اين امر مقدّس پايه گذارى مى كنند. بنابراين، درخت پرثمر ازدواج ميوه هاى شيرينى همچون آرامش فردى، اجتماعى، دنيايى و آخرتى دارد، بدين جهت در آيات قرآن و روايات معصومان(عليهم السلام) فوق العاده مورد تأكيد قرار گرفته است. به بخشى از احكام ازدواج توجّه فرمائيد:
سؤال 474 ـ آيا تحقيق كردن در مورد پسران، يا فكر كردن در مورد آنها، اشكال دارد؟
جواب : چنانچه اين فكر و تحقيق آميخته به گناه نشود، و مقدّمه ازدواج باشد مانعى ندارد، ولى در جايى كه انسان قصد ازدواج ندارد، نبايد تحقيق كند.
سؤال 475 ـ اگر دختر يا پسر به هنگام خواستگارى داراى مشكلى از نظر جسمى باشد،
|
|
|
|